İç Anadolu bölgesinin küçük şehirlerinden biri olan Aksaray, bir zaman Niğde’ye bağlı bir ilçeydi. İl olmasının ardından fazla gelişim göstermese de Aksaray gezilecek yerler, küçük bir şehre göre oldukça tatmin edici düzeydedir.
400.000 kişilik nüfusu ile bölgenin küçük şehirleri arasında yer alan Aksaray, özellikle Ulu Camii, Selime Katedrali ve Ihlara Vadisi gibi alanları ile dikkat çekmektedir.
Şehrin dokusu, doğanın cömertliği ile insan elinin sanatını bir araya getirir. Seyahat listenize Aksaray’ı eklediğinizde, kendinizi bir anda derin bir vadinin serinliğinde veya binlerce yıl önce kayalara oyulmuş bir kilisenin içinde bulabilirsiniz. Şehrin her bir köşesi, bölgenin ne kadar köklü bir turizm potansiyeline sahip olduğunu fısıldar niteliktedir.
Yazı Başlıkları
Aksaray Gezilecek Yerler Listesi
Melendiz Çayı
Dünyanın en büyük kanyonları arasında gösterilen Ihlara Vadisi, Aksaray’ın en büyüleyici doğa harikasıdır. Melendiz Çayı’nın binlerce yıllık aşındırmasıyla oluşan 14 kilometrelik bu vadi, dik yamaçları ve içindeki yemyeşil bitki örtüsüyle bozkırın ortasında bir vahayı andırır. Vadinin tabanına inmek için yüzlerce basamağı göze almanız gerekse de aşağıya ulaştığınızda suyun sesi ve kuş cıvıltıları tüm yorgunluğunuzu unutturacaktır.
Vadinin yamaçlarına oyulmuş onlarca kilise ve yaşam alanı, burayı sadece doğal değil aynı zamanda tarihi bir merkez haline getirir. Ağaçaltı, Yılanlı ve Sümbüllü gibi kiliselerdeki freskler, erken Hristiyanlık döneminin sanat anlayışını yansıtır. Melendiz Çayı kenarında yapacağınız uzun bir doğa gezisi, ruhunuzu dinlendirmek için bulabileceğiniz en iyi fırsatlardan biridir.
Ihlara Vadisi
Ihlara vadisi şehrin Güzelyurt ilçesinde bulunmaktadır. Vadi sadece Aksaray için değil Türkiye’de ki doğal güzellikler arasında da önemli bir konuma sahiptir. Toplamda 18 kilometrelik uzunluğa sahip olan Ihlara Vadisi, yer yer 200 metre genişliğe ve 150 metre derinliğe sahiptir.
Bu vadinin en önemli özelliklerinden biri, geçmiş tarihlerde insanların burayı yaşam merkezi olarak kullanmış olmalarıdır. Melendiz çayı bu vadi içerisinden akmakta olup, vadinin güzelliğine ayrı bir güzellik katmaktadır. Her ne kadar yeşil alan fazla olmasa da vadinin diğer özellikleri, muhteşem bir görüntünün ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu yüzden Ihlara Vadisi şehirde yerli turistlerin yanı sıra yabancı turistlerin de fazlaca ilgi gösterdiği popüler destinasyonlar arasındadır.
Sultanhan
Ihlara vadisi ile birlikte Aksaray gezi rehberi listenizde yer verebileceğiniz alanlardan biri olarak, Sultanhan olarak öne çıkmaktadır. 1229 yılında inşa edilen tarihi han, Selçuklu hükümdarı Alâeddin Keykubat emri ile yaptırılmıştır.
Sonraki yıllarda ise genişletme çalışmaları yapılarak günümüzdeki halini alan Sultanhan, şehrin Sultanhanı kasabasında yer almaktadır. Özellikle giriş kısmı klasik Selçuklu mimarisinin taç mahal özelliklerini taşıyan tarihi yapı, bir yandan Sivas’ta bulunan gök medrese ile benzerlik göstermektedir. Kemer kısmının alt tarafında bulunan ve Arapça “Kudret Allah’ındır” yazan tarihi han içerisinde, farklı onlarca bölme bulunmaktadır.
Eğri Minareli Camii
Selçuklu döneminin en önemli eserlerinden biri olan eğri minareli camii, muhteşem süslemeleri ile dikkat çekmektedir. Minaresinin eğri olması ile bu isimle anılan caminin minaresi tuğla ile yapıldığı için, kızıl minareli cami olarak da bilinmektedir.
Şehir merkezinde yer alan tarihi cami 1221 ve 1236 yılları arasında inşa edilmiştir. Selçuklu hükümdarının talimatı ile yaptırılan caminin minaresinde horasan harcı ve kırmızı tuğlalar kullanılmıştır. Dörtgen plan üzerine inşa edilen caminin iç ve dış süslemeleri de ayrıca dikkat çekmektedir. Ancak bu camiyi daha ilgi çekici kılan tıpkı İtalya’daki Pisa Kulesi gibi, minaresinin eğik yapıda olmasıdır.
Selime Katedrali ve Manastırı
Ihlara Vadisi’nin bitiş noktasında yer alan Selime Katedrali, bölgenin en büyük ve en görkemli dini yapılarından biridir. Kayaların içine oyulmuş bu devasa kompleks, sadece bir ibadethane değil, aynı zamanda savunma ve konaklama amacıyla kullanılan bir kale kent görünümündedir. Katedralin içindeki devasa sütunlar ve mutfak, depo, şarap hane gibi bölümler, binlerce yıl önceki yaşamın karmaşıklığını gözler önüne serer.
Katedralin dış görünüşü, bölgedeki peri bacalarıyla birleşerek masalsı bir manzara sunar. Burası aynı zamanda dünyaca ünlü bazı bilim kurgu filmlerinin sahnelerini andıran dokusuyla fotoğraf tutkunları için vazgeçilmez bir noktadır. Tepeden bakıldığında tüm vadiyi ve çevredeki köyleri izlemek mümkündür.
Güzelyurt ve Gelveri Evleri
Aksaray’ın en karakteristik ilçelerinden biri olan Güzelyurt, eski adıyla Gelveri, taş evleri ve dar sokaklarıyla tarih kokan bir yerleşimdir. Kapadokya mimarisinin en güzel örneklerini barındıran bu kasabada, Rumlardan kalan tarihi konaklar günümüzde butik otel veya restoran olarak hizmet vermektedir. Güzelyurt sokaklarında yürürken, kendinizi bir zaman yolculuğuna çıkmış gibi hissedersiniz.
Kasabanın hemen yanı başında bulunan Yüksek Kilise, bir göletin kıyısında ve yüksek bir tepede yer alır. Buradan izleyeceğiniz gün batımı, Hasan Dağı’nın silüetiyle birleştiğinde unutulmaz bir kare oluşturur. Güzelyurt, Aksaray’ın kültürel dokusunu ve yerel misafirperverliğini en saf haliyle deneyimleyebileceğiniz yerdir.
Hasan Dağı ve Zirve Tırmanışı
3268 metre yüksekliğiyle İç Anadolu’nun en heybetli volkanik dağlarından biri olan Hasan Dağı, Aksaray’ın her noktasından görülebilen vakur bir semboldür. Dağcılar ve doğa sporları meraklıları için ideal rotalara sahip olan dağ, kışın kar sporları, yazın ise yürüyüş ve yamaç paraşütü için tercih edilir. Dağın eteklerindeki yaylalar, bölgenin hayvancılık kültürünü ve doğal yaşamını yansıtır.
Zirveye doğru tırmandıkça manzara daha da genişler ve tüm Aksaray ovası ile Ihlara Vadisi ayağınızın altına serilir. Dağın karakteristik piramit şekli, onu diğer volkanik dağlardan ayırır ve estetik bir görünüme kavuşturur. Doğa ile iç içe, adrenalin dolu bir gün geçirmek isteyenler için Hasan Dağı rotası kaçınılmazdır.
Ulu Camii
Karamanoğlu Mehmet Bey Camii adıyla da bilinen Aksaray Ulu Camii, Selçuklu yapı sanatının şehirdeki eşsiz örneklerinden biridir. Caminin giriş kısmında bilindik Selçuklu süslemeleri, tüm muhteşem güzellikleri ile ziyaretçilerini karşılamaktadır.
Taç mahal kısmında birbirinden güzel süslemelere sahip kemer yapı, Selçuklunun inceliklerini fazlası ile yansıtmaktadır. Taç mahal kısmının yanı sıra caminin minber kısmında yine Selçuklu yapılarından görmeye alışık olduğumuz süslemeler bulunmaktadır.
Zinciriye Medresesi
1336 yılında yahşi bey talimatı ile yaptırılan tarihi Zinciriye Medresesi, tuğla ve kesme taş işçiliğinin muhteşem birleşimi ile inşa edilmiştir. Açık avlu planı üzerine yaptırılan medrese, Selçuklunun mimari geleneğini yaşatan önemli yapılar arasındadır. Zaman içerisinde çeşitli tadilat çalışmalarından geçen medrese, Aksaray gezi rehberi listelerinde sıklıkla yer almaktadır.
Aziz Gregorius Kilisesi
Kapalı hac planlı şeklinde 385 yılında inşa edilen Aziz Gregorius Kilisesi, Güzelyurt ilçesi sınırlarında il merkezinden 37 kilometre uzaklıktadır. Ahşap oymacılığı ile yapılan ve bu mimarinin en güzel örneklerinden birini taşıyan kilisenin, özellikle yabancı turistler tarafından fazlaca ilgi gördüğü bilinmektedir.
Yılanlı Kilise
Yapım yılına dair kesin bir bilgi bulunmayan Yılanlı Kilisenin, 9 ile 12. Yüzyıl arasında yapıldığı tahmin edilmektedir. Tonoz taşları ile yaptırılan ve Yunan haçı planına göre inşa edilen yılanlı kilise, şehirde bulunan sembol yapılar arasındadır.
Kilisenin iç tavan ve duvarlarında, Hristiyan dünyası için önemli kabul edilen farklı unsurların tasvirleri yer almaktadır.
Narlıgöl (Acıgöl)
Aksaray ile Niğde sınırında yer alan Narlıgöl, bir krater gölüdür ve kalp şeklindeki görünümüyle büyüleyicidir. Volkanik bir patlama sonucu oluşan bu göl, çevresindeki termal su kaynaklarıyla da bilinir. Gölün suları mineraller açısından zengindir ve yer yer sıcak su çıkışları gözlemlenebilir.
Doğa fotoğrafçıları için özellikle yüksek tepelerden çekilen fotoğraflarda gölün kalp şekli net bir şekilde ortaya çıkar. Narlıgöl çevresi, sakinliği ve el değmemiş doğasıyla kamp yapmak veya piknik yapmak isteyenler için harika bir alternatiftir. Mevsim geçişlerinde suyun rengindeki değişim, göle mistik bir hava katar.
Saratlı Kırkgöz Yer Altı Şehri
Aksaray’ın yer altı zenginliklerinden biri olan Saratlı Kırkgöz Yer Altı Şehri, bölgenin savunma ve saklanma amaçlı inşa edilen gizemli yapılarından biridir. Yedi kattan oluştuğu tahmin edilen şehrin günümüzde bir kısmı ziyarete açıktır. İçerideki kilerler, odalar, su kuyuları ve havalandırma bacaları, eski insanların yerin altında nasıl bir ekosistem kurduğunu gösterir.
Yer altı şehrinin içindeki dar geçitlerde dolaşırken, o dönemdeki güvenlik kaygılarını ve mimari zekâyı daha iyi anlayabilirsiniz. Saratlı, Kapadokya genelindeki diğer yer altı şehirlerine göre daha az kalabalık olması sebebiyle ziyaretçilere daha rahat bir keşif imkânı sunar. Şehrin girişindeki yerel pazardan köylü kadınların el emeği bebeklerini alarak yöreye destek olabilirsiniz.
Paşa Hamamı
Şehirdeki en önemli Osmanlı eserlerinden biri olan Paşa Hamamı, Zinciriye Medresesi’nin hemen yanı başında yer almaktadır. Hamamın 1413 yılında inşa edildiği tahmin edilmektedir. Kare planlı odalara sahip olan tarihi yapının giriş kısmında, Osmanlı süslemelerinin yanı sıra Selçuklu motiflerini de görmek mümkündür.
Çanlı Kilise
Şehir merkezine 17 kilometrelik mesafede bulunan Çanlı Kilise, ilgi çekici özellikleri ve görsel zenginliği ile dikkat çekmektedir. Günümüze kadar kilisenin içerisinden birçok mumya çıkarılmıştır. Bu mumyaların bir kısmı müzelerde sergilenirken, bir kısmı ise döneminin günümüzdeki mirasçıları olan ülkelere teslim edilmiştir.
Aksaray’da Ne Yenir?
Her yörenin olduğu gibi Aksaray’ın da kendine özgü yöresel lezzetleri bulunmaktadır. Aksaray’a gittiğinizde özellikle şu lezzetleri mutlaka tatmanızı öneririz;
Sıkma: Çökelek peyniri ve tereyağının saçta yeni yapılmış yufka ile muhteşem buluşması olan sıkma, Aksaray’a özgü önemli lezzetlerden biridir. O yüzden kahvaltı salonlarında yoğun olarak ilgi görmektedir. Özellikle kahvaltılık ve atıştırmalık için şehre gittiğinizde, sıkma tercihleriniz arasında olmalıdır.
Mantarlı bulgur pilavı: Pilav genel olarak ülkemizin mutlak kültüründe baş tacı lezzetlerden biridir. Ancak bulgur pilavının Aksaray’a özgü şekilde yapılmış hali olan mantarlı bulgur pilavı, damaklarda eşsiz bir lezzet bırakmaktadır.
Aksaray tava: Şehrin mutfağına özgü olan en temel lezzetlerden biri olan Aksaray tava, et yemeği severlerin tercih edebileceği lezzetler arasında yer alıyor. Soğan, domates, et, biber ve tercihen sarımsakla yapılan Aksaray tava, genellikle pide fırınlarında veya restoranlarda yapılmaktadır. İçerisine kuyruk yağı eklenmesiyle daha tercih edilir bir lezzet haline gelmektedir.
Dolaz: Cevizli un helvası diyebileceğimiz dolaz, Aksaray’ın sevilen helvalarından biridir. Tereyağı ve süt karışımı ile yapılan bu helva lezzet olarak, oldukça ileri seviyededir.
Soğan dolması: Osmanlı’dan günümüze kadar gelen ve Aksaray’ın mutfak kültürüne katkı sunan soğan dolması, soğanın içi oyularak içerisine domates karıştırılmış kıymanın eklenmesi ile yapılmaktadır. Özellikle et ve soğan severler için alternatifsiz bir tercih olacağını söyleyebiliriz.
Sarığı burma: Tereyağı, ceviz ve fıstık gibi farklı bileşenlerden oluşan sarığı burma, Aksaray’ın şerbetli tatlıları arasında tercih edilen lezzetlerden biridir.